Urośnij Pobierz za darmo

Dla rodziców

Jak zmierzyć wzrost w domu? Pomiar krok po kroku, rano czy wieczorem

Wzrost najdokładniej zmierzysz boso, plecami do płaskiej ściany, z twardą książką lub ekierką przyłożoną do czubka głowy pod kątem prostym. Liczy się też pora: w badaniu młodych dorosłych wzrost zmieniał się w ciągu doby średnio o 19,3 mm[1]. Dlatego porównuj ze sobą tylko pomiary zrobione o tej samej porze dnia.

Redakcja Urośnij Aktualizacja: 6 min czytania 6 źródeł

W skrócie

  • Do pomiaru potrzebujesz płaskiej ściany, twardej podłogi, sztywnej książki, ołówka, metalowej miarki i drugiej osoby.
  • W badaniach dorosłych wzrost zmieniał się w ciągu doby o około 1,8–1,9 cm, bo krążki między kręgami stopniowo się ściskają[1][2][3].
  • Najszybciej wzrost spada w pierwszej godzinie po wstaniu z łóżka, więc lepiej nie mierzyć się tuż po przebudzeniu[1][2].
  • Tempo wzrastania ocenia się na pomiarach odległych o co najmniej 3–6 miesięcy, a najlepiej o 6–12 miesięcy[5].
  • Między 5. rokiem życia a dojrzewaniem dzieci rosną zwykle 5–6 cm na rok, a roczny przyrost poniżej 5 cm to powód, by pokazać pomiary lekarzowi[5].

Czego potrzebujesz do pomiaru wzrostu?

Specjalny sprzęt nie jest potrzebny. Wystarczy to, co zwykle jest w domu:

  • kawałek płaskiej ściany bez listwy przypodłogowej, kaloryfera i framugi, przy twardej podłodze bez dywanu;
  • książka w sztywnej oprawie, ekierka albo deseczka, którą przyłożysz do czubka głowy;
  • miękki ołówek albo karteczka samoprzylepna do zaznaczenia wyniku;
  • metalowa miarka zwijana, która się nie rozciąga;
  • druga osoba, bo samemu trudno jednocześnie stać prosto i trzymać książkę poziomo.

Krawiecki centymetr też się nada, ale materiałowa taśma z czasem się rozciąga, więc wynik może wyjść niedokładny. Niemowlęta i dzieci, które jeszcze pewnie nie stoją, mierzy się na leżąco i tę część lepiej zostawić przychodni.

Jak zmierzyć wzrost krok po kroku

Cały pomiar zajmuje kilka minut. Najwięcej błędów bierze się z pośpiechu i złego ustawienia głowy, więc nie przeskakuj kroków.

  1. Zdejmij buty i grube skarpety. Rozpuść kok, zdejmij spinki i opaskę, bo zawyżają wynik.
  2. Stań plecami do ściany, stopy razem albo lekko rozstawione, ciężar ciała równo na obu nogach.
  3. Pięty, pośladki i łopatki powinny dotykać ściany. Tył głowy też może jej dotykać, ale nie odchylaj głowy na siłę.
  4. Patrz prosto przed siebie, tak żeby broda nie była ani zadarta, ani przyciśnięta do szyi. Ręce zostaw luźno wzdłuż ciała.
  5. Weź spokojny wdech i wyprostuj się, ale nie wspinaj się na palce.
  6. Druga osoba przykłada książkę do ściany i zsuwa ją, aż dotknie czubka głowy. Książka ma tworzyć ze ścianą kąt prosty.
  7. Zaznacz ołówkiem dolną krawędź książki, odejdź od ściany i zmierz odległość od podłogi do kreski.
  8. Zapisz wynik z dokładnością do milimetra, razem z datą i godziną. Zmierz drugi raz, a jeśli wyniki wyraźnie się różnią, popraw ustawienie i zmierz jeszcze raz.

Dlaczego rano wynik jest wyższy niż wieczorem?

Ta sama osoba może rano i wieczorem zmierzyć dwa różne wyniki i oba będą prawdziwe. Między kręgami leżą elastyczne krążki, które tworzą około jednej czwartej wysokości kręgosłupa[3]. W ciągu dnia, pod ciężarem ciała, stopniowo się spłaszczają, a w nocy odzyskują wysokość[3]. Dlatego poranny pomiar łatwo wziąć za urośnięcie w jedną noc, o czym piszemy w tekście czy można urosnąć szybko.

W badaniu Tyrrella i współpracowników z 1985 roku 54% dziennego ubytku wzrostu pojawiało się już w pierwszej godzinie po wstaniu z łóżka, a około 70% wracało w pierwszej połowie nocy[1]. Badanie z 2011 roku dało bardzo podobny obraz[2].

Dobowe wahania wzrostu w badaniach
BadanieKogo mierzonoRóżnica w ciągu doby
Tyrrell i in., 1985[1]młodzi dorośliśrednio 19,3 mm, czyli 1,1% wzrostu[1]
Healey i in., 2011[2]dorośli bez bólu pleców17,6 mm[2]
Czaprowski i in., 2019[4]dzieci ze skoliozą idiopatycznąśrednio 0,7 cm w pozycji stojącej[4]

U dzieci różnica w tym badaniu była mniejsza niż u dorosłych, ale wciąż wyraźna[4]. Badano jednak dzieci ze skrzywieniem kręgosłupa, więc u zdrowych dzieci liczby mogą być trochę inne.

Te poranne milimetry nie są prawdziwym przyrostem. Dlaczego, wyjaśniamy w tekście czy można urosnąć po 18. roku życia.

O której godzinie mierzyć wzrost?

Najważniejsza zasada brzmi: zawsze o tej samej porze. Od 5. roku życia do dojrzewania dziecko rośnie zwykle 5–6 cm na rok[5], czyli około pół centymetra na miesiąc. To mniej niż średnia różnica między porankiem a wieczorem, którą zmierzono u dzieci ze skoliozą[4]. Pomiar o innej godzinie może więc ukryć albo wyolbrzymić przyrost z kilku tygodni.

Wybierz porę, którą łatwo powtórzyć, na przykład zawsze po powrocie ze szkoły albo zawsze przed kolacją. Nie mierz tuż po przebudzeniu, bo w pierwszej godzinie po wstaniu wzrost spada najszybciej[1][2].

Gdy dziecko jest mierzone w przychodni, zapisz godzinę wizyty obok wyniku. Łatwiej będzie porównać go z pomiarami domowymi.

Jak często mierzyć rosnące dziecko?

Ani codzienne, ani cotygodniowe mierzenie nie ma sensu. Tygodniowy przyrost to średnio około milimetra[5], czyli dużo mniej niż wahania wzrostu w ciągu doby[1].

Lekarze, oceniając tempo wzrastania, porównują dwa pomiary odległe o co najmniej 3–6 miesięcy, a najlepiej o 6–12 miesięcy[5]. W domu dobrym rytmem jest pomiar co kilka miesięcy, na przykład na początku każdej pory roku.

Typowe tempo wzrastania według przeglądu dla lekarzy rodzinnych (USA)
OkresPrzyrost na rok
od 5. roku życia do dojrzewania5–6 cm[5]
dojrzewanie, dziewczęta8–12 cm[5]
dojrzewanie, chłopcy10–14 cm[5]

W czasie dojrzewania tempo wyraźnie przyspiesza, a potem stopniowo zwalnia. Kiedy zwykle przychodzi ten okres i jak go rozpoznać, opisujemy w tekście o skoku wzrostowym.

Jak zapisać wynik i nanieść go na siatkę centylową?

Zapisuj każdy pomiar w jednym miejscu: datę, godzinę, wynik w centymetrach z jednym miejscem po przecinku i krótką uwagę, gdy coś było inaczej niż zwykle, na przykład pomiar wieczorem.

Sama liczba niewiele mówi, dopóki nie zobaczysz jej na siatce centylowej. Na takim wykresie widać, gdzie dziecko plasuje się wśród rówieśników tej samej płci i wieku[6]. Jeśli kolejne punkty układają się wzdłuż jednej linii, to dobry znak[5]. Jak czytać takie wykresy, wyjaśniamy w artykule o siatkach centylowych wzrostu.

Regularne, rzetelne pomiary pokażą ci więcej niż jeden wynik zapisany na szybko.

Kiedy do lekarza

Domowy pomiar to dobra wskazówka, ale nie diagnoza. Umów wizytę u pediatry, jeśli:

  • u dziecka po 5. urodzinach, a jeszcze przed dojrzewaniem, roczny przyrost wynosi mniej niż 5 cm[5];
  • kolejne punkty na siatce wyraźnie schodzą w dół, przecinając linie centylowe[6];
  • u dziewczynki w wieku 13 lat albo u chłopca w wieku 14 lat nie widać oznak dojrzewania[5];
  • domowe wyniki trudno wyjaśnić, na przykład wzrost przez pół roku stoi w miejscu; najpierw zmierz ponownie według instrukcji, a jeśli wynik się potwierdzi, poproś o pomiar w przychodni.

Lekarz zmierzy dziecko na wzrostomierzu, porówna wynik z wcześniejszymi i oceni go na siatce. Domowe zapiski z datami i godzinami bardzo w tym pomagają.

Pytania i odpowiedzi

O ile jesteśmy wyżsi rano niż wieczorem?

W dwóch badaniach dorosłych różnica wynosiła średnio około 1,8–1,9 cm[1][2]. W badaniu dzieci ze skoliozą była mniejsza, średnio 0,7 cm[4].

Czy mogę zmierzyć wzrost sam, bez drugiej osoby?

Da się, ale trudniej o dokładność. Przyłóż książkę do ściany i głowy, zaznacz krawędź i dopiero wtedy odejdź, żeby zmierzyć wysokość kreski.

Jak często mierzyć wzrost dziecka?

W domu wystarczy co kilka miesięcy, zawsze o tej samej porze. Tempo wzrastania lekarz ocenia na pomiarach oddalonych od siebie o 3–6 miesięcy lub więcej, idealnie o pół roku do roku[5].

Czy garbienie się zaniża wynik pomiaru?

Tak, dlatego do pomiaru trzeba stanąć prosto, z piętami, pośladkami i łopatkami przy ścianie. Rzetelnych danych o tym, ile dokładnie to centymetrów, nie znaleźliśmy. O codziennej postawie piszemy w tekście jak się nie garbić.

Dlaczego w przychodni wyszło inaczej niż w domu?

Najczęściej przez inną porę dnia i inny sprzęt. W ciągu doby wzrost spada, najszybciej w pierwszej godzinie po wstaniu[1], więc porównuj wyniki z podobnych godzin.

Źródła

  1. Tyrrell A. R. i in., Spine 1985: Circadian variation in stature and the effects of spinal loading pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Healey E. L. i in., Clinical Biomechanics 2011: Diurnal variation in stature: do those with chronic low-back pain differ from asymptomatic controls? pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  3. Scientific Reports 2020: Diurnal T2-changes of the intervertebral discs of the entire spine and the influence of weightlifting pmc.ncbi.nlm.nih.gov
  4. Czaprowski D. i in., Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation 2019: Diurnal variation of body height in children with idiopathic scoliosis pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  5. American Family Physician (AAFP, 2015): Evaluation of Short and Tall Stature in Children aafp.org
  6. KidsHealth (Nemours): Growth Charts kidshealth.org

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli martwi Cię wzrost Twój albo Twojego dziecka, porozmawiaj z pediatrą lub lekarzem rodzinnym. Zasady, według których piszemy, opisujemy na stronie O nas.