Średni wzrost na świecie: najwyższe i najniższe narody, miejsce Polski
Według danych NCD-RisC przeciętny 19-latek na świecie miał w 2019 roku 170,8 cm wzrostu, a przeciętna 19-latka 158,6 cm[2]. Najwyższym narodem są Holendrzy: 19-latkowie w Holandii mają średnio 183,8 cm, a 19-latki 170,4 cm[1]. Najniżsi chłopcy żyją w Timorze Wschodnim (160,1 cm), a najniższe dziewczęta w Gwatemali (150,9 cm)[1].
W skrócie
- Na świecie przeciętny 19-latek miał w 2019 roku 170,8 cm, a przeciętna 19-latka 158,6 cm, o 2,8 cm i 2,1 cm więcej niż w 1985 roku[2].
- Najwyżsi są Holendrzy, a w czołówce przeważają kraje Europy, m.in. Czarnogóra, Estonia, Dania i Islandia[1][3].
- Polscy 19-latkowie (180,7 cm) zajmują 15. miejsce na 200 krajów, a polskie 19-latki (165,8 cm) 31. miejsce[1].
- Różnica między najwyższym a najniższym krajem wynosi 23,7 cm u chłopców i 19,4 cm u dziewcząt[1].
- Przez sto lat najbardziej urosły kobiety w Korei Południowej, o 20,2 cm, a Polacy i Polki o około 14 cm[4][5].
Jaki jest średni wzrost na świecie?
Najnowsze porównywalne dane dla wszystkich krajów zebrał zespół NCD Risk Factor Collaboration (NCD-RisC). W pracy opublikowanej w „The Lancet” badacze połączyli 2181 badań z pomiarami 65 milionów dzieci i nastolatków z 200 krajów i oszacowali ich średni wzrost w latach 1985–2019[3].
Z udostępnionych przez nich danych wynika, że w 2019 roku przeciętny 19-latek na świecie miał 170,8 cm, a przeciętna 19-latka 158,6 cm[2]. Od 1985 roku światowa średnia wzrosła o 2,8 cm u chłopców i o 2,1 cm u dziewcząt[2].
To wyniki modelu statystycznego, a nie zmierzenie każdego mieszkańca[3]. W krajach, z których badań było niewiele, szacunki są mniej pewne[5]. Rankingi poniżej policzyliśmy sami z danych NCD-RisC dla 19-latków z 2019 roku[1].
Najwyższe narody świata: ranking
Pierwsza dziesiątka to prawie wyłącznie Europa. Wśród chłopców wszystkie miejsca zajmują kraje europejskie, wśród dziewcząt dziewięć, a jedno miejsce zajmuje Samoa Amerykańskie na Pacyfiku[1].
| Miejsce | Chłopcy (19 lat) | Dziewczęta (19 lat) |
|---|---|---|
| 1. | Holandia, 183,8 cm[1] | Holandia, 170,4 cm[1] |
| 2. | Czarnogóra, 183,3 cm | Czarnogóra, 170,0 cm |
| 3. | Estonia, 182,8 cm | Dania, 169,5 cm |
| 4. | Bośnia i Hercegowina, 182,5 cm | Islandia, 168,9 cm |
| 5. | Islandia, 182,1 cm | Łotwa, 168,8 cm |
| 6. | Dania, 181,9 cm | Estonia, 168,7 cm |
| 7. | Czechy, 181,2 cm | Serbia, 168,3 cm |
| 8. | Łotwa, 181,2 cm | Czechy, 168,0 cm |
| 9. | Słowacja, 181,0 cm | Litwa, 167,6 cm |
| 10. | Słowenia, 181,0 cm | Samoa Amerykańskie, 167,6 cm |
Podobnie wygląda ranking dorosłych. Wśród osób urodzonych w 1996 roku najwyżsi byli Holendrzy, średnio 182,5 cm, a najwyższe kobiety mieszkały na Łotwie, w Holandii, Estonii i Czechach, ze średnią powyżej 168 cm[5].
Holendrzy prawdopodobnie przestali już rosnąć. Badanie z 2009 roku pokazało, że holenderskie dzieci i młodzież nie były wyższe niż w 1997 roku, a średni wzrost końcowy wynosił 183,8 cm u chłopców i 170,7 cm u dziewcząt[6]. Autorzy nie wiedzą, czy to naturalna granica, czy efekt tego, że warunki sprzyjające rośnięciu przestały się poprawiać[6].
Najniższe narody świata
Na drugim końcu listy są kraje Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, Oceanii, Afryki i Ameryki Środkowej[1][3].
| Miejsce | Chłopcy (19 lat) | Dziewczęta (19 lat) |
|---|---|---|
| 196. | Mozambik, 164,3 cm[1] | Madagaskar, 153,1 cm[1] |
| 197. | Papua-Nowa Gwinea, 163,1 cm | Timor Wschodni, 152,7 cm |
| 198. | Wyspy Salomona, 163,1 cm | Nepal, 152,4 cm |
| 199. | Laos, 162,8 cm | Bangladesz, 152,4 cm |
| 200. | Timor Wschodni, 160,1 cm | Gwatemala, 150,9 cm |
Różnica między Holandią a Timorem Wschodnim u chłopców wynosi 23,7 cm, a między Holandią a Gwatemalą u dziewcząt 19,4 cm[1]. Autorzy pracy w „The Lancet” opisują ją jako przepaść rzędu 20 cm[3].
W kilku krajach młodzi ludzie są dziś nawet niżsi niż w 1985 roku: na Wyspach Salomona 19-latkowie stracili średnio 2,6 cm, a w Papui-Nowej Gwinei 2,5 cm[1].
Gdzie w rankingu jest Polska?
Polscy 19-latkowie mieli w 2019 roku średnio 180,7 cm i zajęli 15. miejsce wśród 200 krajów, a polskie 19-latki 165,8 cm i 31. miejsce[1]. Są o 9,9 cm wyżsi i o 7,2 cm wyższe od światowej średniej[1][2].
Polska jest w ścisłej czołówce, ale nie na podium. Wyżsi od polskich chłopców są m.in. Czesi i Słowacy, a od polskich dziewcząt wyższe są też m.in. Litwinki, Białorusinki i Niemki[1].
| Kraj | Chłopcy | Dziewczęta |
|---|---|---|
| Czechy | 181,2 cm[1] | 168,0 cm[1] |
| Słowacja | 181,0 cm | 167,1 cm |
| Ukraina | 181,0 cm | 166,6 cm |
| Litwa | 180,7 cm | 167,6 cm |
| Polska | 180,7 cm | 165,8 cm |
| Niemcy | 180,3 cm | 166,2 cm |
| Białoruś | 178,7 cm | 166,9 cm |
| Rosja | 176,6 cm | 164,5 cm |
| Średnia światowa | 170,8 cm[2] | 158,6 cm[2] |
Od 1985 roku polscy chłopcy awansowali z 32. na 15. miejsce, bo urośli średnio o 4,5 cm, więcej niż w każdym z sąsiednich krajów w tabeli[1]. Polskie dziewczęta przybyły tylko 1,9 cm i spadły z 26. na 31. miejsce[1].
Średni wzrost dla każdego wieku od 5 do 19 lat w Polsce zebraliśmy w tabeli w tekście średni wzrost w Polsce.
Jak zmienił się wzrost ludzi przez sto lat?
Starsza praca NCD-RisC, opublikowana w „eLife”, opisuje dorosłych urodzonych w latach 1896–1996 w 200 krajach, na podstawie 1472 badań z pomiarami ponad 18,6 miliona osób[5].
Sto lat temu ranking wyglądał zupełnie inaczej. Najwyżsi byli Szwedzi (171,9 cm) i Szwedki (160,3 cm), a najniżsi mężczyźni z Laosu (152,9 cm) i kobiety z Gwatemali (140,3 cm)[4][5]. Przeciętny dorosły mężczyzna z Laosu urodzony w 1896 roku był wzrostu dobrze odżywionego 12,5-letniego chłopca, a kobieta z Gwatemali dobrze odżywionej 10-latki[5].
| Grupa | Rocznik 1896 | Rocznik 1996 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Kobiety, Korea Południowa | 142,2 cm[4] | 162,3 cm[4] | +20,2 cm[4] |
| Mężczyźni, Iran | 157,1 cm | 173,6 cm | +16,5 cm |
| Kobiety, Japonia | 142,3 cm | 158,3 cm | +16,0 cm |
| Kobiety, Polska | 150,5 cm | 164,6 cm | +14,0 cm |
| Mężczyźni, Polska | 163,7 cm | 177,3 cm | +13,7 cm |
| Mężczyźni, Holandia | 169,4 cm | 182,5 cm | +13,1 cm |
| Mężczyźni, USA | 171,1 cm | 177,1 cm | +6,1 cm |
Największy przyrost w ciągu stu lat mają Koreanki z Korei Południowej i Irańczycy[5]. Autorzy wymieniają też Polskę wśród krajów Europy Środkowej z dużym przyrostem wzrostu[5]. Z naszych obliczeń wynika, że przyrost Polaków był 12., a Polek 9. największym wśród 200 krajów[4].
Nie wszędzie ludzie rośli równo. Wzrost Japończyków przestał rosnąć u osób urodzonych po początku lat 60., a USA, jeden z najwyższych krajów sto lat temu, miały najmniejszy przyrost wśród krajów bogatych i zostały w tyle za Europą[5]. W wielu krajach Afryki Subsaharyjskiej wzrost osób urodzonych po początku lat 60. spadł albo stanął w miejscu, w niektórych o około 5 cm od najwyższego poziomu[5].
W ostatnich dekadach najszybciej rosną młodzi Chińczycy: 19-latkowie w Chinach byli w 2019 roku o 8,0 cm wyżsi niż w 1985 roku[1].
Dlaczego jedne narody są wyższe od innych?
U pojedynczego człowieka wzrost w około 80% zależy od odziedziczonych wariantów DNA[7]. Różnice między całymi krajami naukowcy przypisują jednak głównie czynnikom środowiskowym, a nie genom[5].
Za najważniejsze uznają rozwój dziecka przed urodzeniem, który zależy m.in. od wzrostu i odżywienia matki, oraz odżywianie i infekcje w dzieciństwie i okresie dojrzewania[5]. Autorzy pracy w „The Lancet” piszą, że tak różne tempo rośnięcia dzieci w różnych krajach świadczy o różnej jakości odżywiania[3].
Przekonuje o tym tempo zmian. Geny narodu nie mogą się zmienić w ciągu jednego wieku, a Koreanki w tym czasie urosły o ponad 20 cm[5]. Badania rodzin migrantów pokazują też, że przeprowadzka do kraju z lepszym dostępem do jedzenia, opieki zdrowotnej i pracy może wyraźnie zmienić wzrost następnego pokolenia[7].
Wzrost jest więc lustrem warunków życia. Wyżsi ludzie średnio żyją dłużej i rzadziej chorują na serce i mają udar, choć częściej zapadają na niektóre nowotwory[5].
Co średnia narodu mówi o tobie?
Niewiele. Średnia kraju to środek bardzo szerokiego rozkładu i nie przewiduje, ile urośnie konkretna osoba. U ciebie najwięcej zależy od genów odziedziczonych po rodzicach, a rodzeństwo może mieć bardzo różny wzrost[7].
Na środowisko masz jednak pewien wpływ. Dobrze odżywione, zdrowe i aktywne dziecko ma większą szansę wyrosnąć wyżej niż dziecko, które źle się odżywia, często choruje albo nie ma dobrej opieki medycznej[7]. W aplikacji Urośnij sen, jedzenie, woda i ruch są zadaniami w planie dnia, więc łatwiej o nie dbać na co dzień.
Więcej o tym, jak geny i środowisko dzielą się wpływem na wzrost, przeczytasz w tekście od czego zależy wzrost.
Pytania i odpowiedzi
Jaki jest średni wzrost mężczyzny na świecie?
Najnowsze porównywalne dane dotyczą 19-latków: w 2019 roku przeciętny młody mężczyzna na świecie miał 170,8 cm[2].
Jaki jest średni wzrost kobiety na świecie?
Przeciętna 19-latka na świecie miała w 2019 roku 158,6 cm[2].
Który naród jest najwyższy na świecie?
Który naród jest najniższy na świecie?
Wśród chłopców najniżsi są 19-latkowie z Timoru Wschodniego (160,1 cm), a wśród dziewcząt 19-latki z Gwatemali (150,9 cm)[1].
Czy Polacy są wysokim narodem?
Tak, na tle świata. Polscy 19-latkowie zajmują 15. miejsce wśród 200 krajów, a polskie 19-latki 31. miejsce[1].
Źródła
- NCD Risk Factor Collaboration: średni wzrost dzieci i młodzieży w 200 krajach, 1985–2019 (dane krajowe do Lancet 2020) ncdrisc.org
- NCD Risk Factor Collaboration: średni wzrost dzieci i młodzieży na świecie, 1985–2019 (dane globalne do Lancet 2020) ncdrisc.org
- NCD-RisC, Lancet 2020: Height and body-mass index trajectories of school-aged children and adolescents from 1985 to 2019 in 200 countries and territories pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- NCD Risk Factor Collaboration: średni wzrost dorosłych według kraju, roczniki 1896–1996 (dane do eLife 2016) ncdrisc.org
- NCD Risk Factor Collaboration, eLife 2016: A century of trends in adult human height elifesciences.org
- Schönbeck Y. i in., Pediatric Research 2013: The world's tallest nation has stopped growing taller: the height of Dutch children from 1955 to 2009 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- MedlinePlus Genetics (NIH): Is height determined by genetics? medlineplus.gov
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli martwi Cię wzrost Twój albo Twojego dziecka, porozmawiaj z pediatrą lub lekarzem rodzinnym. Zasady, według których piszemy, opisujemy na stronie O nas.
Czytaj dalej
Wszystkie artykuły- Średni wzrost w Polsce: dzieci, nastolatki i dorośli (tabela według wieku)Średni wzrost 15-latka w Polsce to 173,9 cm, a 15-latki 163,6 cm. Zobacz tabelę dla wieku 5–19 lat według danych NCD-RisC i średni wzrost dorosłych.
- Od czego zależy wzrost? Geny, środowisko i to, na co masz wpływGeny odpowiadają za około 80% różnic we wzroście. Sprawdź, co jeszcze się liczy, o ile urośli Polacy w ciągu 100 lat i na co masz realny wpływ.
- Jak urosnąć? Co naprawdę działa według nauki, a co jest mitemJak urosnąć: geny to około 80% wzrostu, resztę kształtują sen, jedzenie, ruch i zdrowie. Konkretne zalecenia NIH i CDC, mity i kiedy iść do lekarza.