Urośnij Pobierz za darmo

Nauka

Średni wzrost na świecie: najwyższe i najniższe narody, miejsce Polski

Według danych NCD-RisC przeciętny 19-latek na świecie miał w 2019 roku 170,8 cm wzrostu, a przeciętna 19-latka 158,6 cm[2]. Najwyższym narodem są Holendrzy: 19-latkowie w Holandii mają średnio 183,8 cm, a 19-latki 170,4 cm[1]. Najniżsi chłopcy żyją w Timorze Wschodnim (160,1 cm), a najniższe dziewczęta w Gwatemali (150,9 cm)[1].

Redakcja Urośnij Aktualizacja: 6 min czytania 7 źródeł

W skrócie

  • Na świecie przeciętny 19-latek miał w 2019 roku 170,8 cm, a przeciętna 19-latka 158,6 cm, o 2,8 cm i 2,1 cm więcej niż w 1985 roku[2].
  • Najwyżsi są Holendrzy, a w czołówce przeważają kraje Europy, m.in. Czarnogóra, Estonia, Dania i Islandia[1][3].
  • Polscy 19-latkowie (180,7 cm) zajmują 15. miejsce na 200 krajów, a polskie 19-latki (165,8 cm) 31. miejsce[1].
  • Różnica między najwyższym a najniższym krajem wynosi 23,7 cm u chłopców i 19,4 cm u dziewcząt[1].
  • Przez sto lat najbardziej urosły kobiety w Korei Południowej, o 20,2 cm, a Polacy i Polki o około 14 cm[4][5].

Jaki jest średni wzrost na świecie?

Najnowsze porównywalne dane dla wszystkich krajów zebrał zespół NCD Risk Factor Collaboration (NCD-RisC). W pracy opublikowanej w „The Lancet” badacze połączyli 2181 badań z pomiarami 65 milionów dzieci i nastolatków z 200 krajów i oszacowali ich średni wzrost w latach 1985–2019[3].

Z udostępnionych przez nich danych wynika, że w 2019 roku przeciętny 19-latek na świecie miał 170,8 cm, a przeciętna 19-latka 158,6 cm[2]. Od 1985 roku światowa średnia wzrosła o 2,8 cm u chłopców i o 2,1 cm u dziewcząt[2].

To wyniki modelu statystycznego, a nie zmierzenie każdego mieszkańca[3]. W krajach, z których badań było niewiele, szacunki są mniej pewne[5]. Rankingi poniżej policzyliśmy sami z danych NCD-RisC dla 19-latków z 2019 roku[1].

Najwyższe narody świata: ranking

Pierwsza dziesiątka to prawie wyłącznie Europa. Wśród chłopców wszystkie miejsca zajmują kraje europejskie, wśród dziewcząt dziewięć, a jedno miejsce zajmuje Samoa Amerykańskie na Pacyfiku[1].

Najwyżsi 19-latkowie na świecie w 2019 roku, średni wzrost (dane NCD-RisC)
MiejsceChłopcy (19 lat)Dziewczęta (19 lat)
1.Holandia, 183,8 cm[1]Holandia, 170,4 cm[1]
2.Czarnogóra, 183,3 cmCzarnogóra, 170,0 cm
3.Estonia, 182,8 cmDania, 169,5 cm
4.Bośnia i Hercegowina, 182,5 cmIslandia, 168,9 cm
5.Islandia, 182,1 cmŁotwa, 168,8 cm
6.Dania, 181,9 cmEstonia, 168,7 cm
7.Czechy, 181,2 cmSerbia, 168,3 cm
8.Łotwa, 181,2 cmCzechy, 168,0 cm
9.Słowacja, 181,0 cmLitwa, 167,6 cm
10.Słowenia, 181,0 cmSamoa Amerykańskie, 167,6 cm

Podobnie wygląda ranking dorosłych. Wśród osób urodzonych w 1996 roku najwyżsi byli Holendrzy, średnio 182,5 cm, a najwyższe kobiety mieszkały na Łotwie, w Holandii, Estonii i Czechach, ze średnią powyżej 168 cm[5].

Holendrzy prawdopodobnie przestali już rosnąć. Badanie z 2009 roku pokazało, że holenderskie dzieci i młodzież nie były wyższe niż w 1997 roku, a średni wzrost końcowy wynosił 183,8 cm u chłopców i 170,7 cm u dziewcząt[6]. Autorzy nie wiedzą, czy to naturalna granica, czy efekt tego, że warunki sprzyjające rośnięciu przestały się poprawiać[6].

Najniższe narody świata

Na drugim końcu listy są kraje Azji Południowej i Południowo-Wschodniej, Oceanii, Afryki i Ameryki Środkowej[1][3].

Najniżsi 19-latkowie na świecie w 2019 roku, średni wzrost (dane NCD-RisC)
MiejsceChłopcy (19 lat)Dziewczęta (19 lat)
196.Mozambik, 164,3 cm[1]Madagaskar, 153,1 cm[1]
197.Papua-Nowa Gwinea, 163,1 cmTimor Wschodni, 152,7 cm
198.Wyspy Salomona, 163,1 cmNepal, 152,4 cm
199.Laos, 162,8 cmBangladesz, 152,4 cm
200.Timor Wschodni, 160,1 cmGwatemala, 150,9 cm

Różnica między Holandią a Timorem Wschodnim u chłopców wynosi 23,7 cm, a między Holandią a Gwatemalą u dziewcząt 19,4 cm[1]. Autorzy pracy w „The Lancet” opisują ją jako przepaść rzędu 20 cm[3].

W kilku krajach młodzi ludzie są dziś nawet niżsi niż w 1985 roku: na Wyspach Salomona 19-latkowie stracili średnio 2,6 cm, a w Papui-Nowej Gwinei 2,5 cm[1].

Gdzie w rankingu jest Polska?

Polscy 19-latkowie mieli w 2019 roku średnio 180,7 cm i zajęli 15. miejsce wśród 200 krajów, a polskie 19-latki 165,8 cm i 31. miejsce[1]. Są o 9,9 cm wyżsi i o 7,2 cm wyższe od światowej średniej[1][2].

Polska jest w ścisłej czołówce, ale nie na podium. Wyżsi od polskich chłopców są m.in. Czesi i Słowacy, a od polskich dziewcząt wyższe są też m.in. Litwinki, Białorusinki i Niemki[1].

Polska na tle sąsiadów: średni wzrost 19-latków w 2019 roku (dane NCD-RisC)
KrajChłopcyDziewczęta
Czechy181,2 cm[1]168,0 cm[1]
Słowacja181,0 cm167,1 cm
Ukraina181,0 cm166,6 cm
Litwa180,7 cm167,6 cm
Polska180,7 cm165,8 cm
Niemcy180,3 cm166,2 cm
Białoruś178,7 cm166,9 cm
Rosja176,6 cm164,5 cm
Średnia światowa170,8 cm[2]158,6 cm[2]

Od 1985 roku polscy chłopcy awansowali z 32. na 15. miejsce, bo urośli średnio o 4,5 cm, więcej niż w każdym z sąsiednich krajów w tabeli[1]. Polskie dziewczęta przybyły tylko 1,9 cm i spadły z 26. na 31. miejsce[1].

Średni wzrost dla każdego wieku od 5 do 19 lat w Polsce zebraliśmy w tabeli w tekście średni wzrost w Polsce.

Jak zmienił się wzrost ludzi przez sto lat?

Starsza praca NCD-RisC, opublikowana w „eLife”, opisuje dorosłych urodzonych w latach 1896–1996 w 200 krajach, na podstawie 1472 badań z pomiarami ponad 18,6 miliona osób[5].

Sto lat temu ranking wyglądał zupełnie inaczej. Najwyżsi byli Szwedzi (171,9 cm) i Szwedki (160,3 cm), a najniżsi mężczyźni z Laosu (152,9 cm) i kobiety z Gwatemali (140,3 cm)[4][5]. Przeciętny dorosły mężczyzna z Laosu urodzony w 1896 roku był wzrostu dobrze odżywionego 12,5-letniego chłopca, a kobieta z Gwatemali dobrze odżywionej 10-latki[5].

Średni wzrost dorosłych urodzonych w 1896 i w 1996 roku (dane NCD-RisC)
GrupaRocznik 1896Rocznik 1996Zmiana
Kobiety, Korea Południowa142,2 cm[4]162,3 cm[4]+20,2 cm[4]
Mężczyźni, Iran157,1 cm173,6 cm+16,5 cm
Kobiety, Japonia142,3 cm158,3 cm+16,0 cm
Kobiety, Polska150,5 cm164,6 cm+14,0 cm
Mężczyźni, Polska163,7 cm177,3 cm+13,7 cm
Mężczyźni, Holandia169,4 cm182,5 cm+13,1 cm
Mężczyźni, USA171,1 cm177,1 cm+6,1 cm

Największy przyrost w ciągu stu lat mają Koreanki z Korei Południowej i Irańczycy[5]. Autorzy wymieniają też Polskę wśród krajów Europy Środkowej z dużym przyrostem wzrostu[5]. Z naszych obliczeń wynika, że przyrost Polaków był 12., a Polek 9. największym wśród 200 krajów[4].

Nie wszędzie ludzie rośli równo. Wzrost Japończyków przestał rosnąć u osób urodzonych po początku lat 60., a USA, jeden z najwyższych krajów sto lat temu, miały najmniejszy przyrost wśród krajów bogatych i zostały w tyle za Europą[5]. W wielu krajach Afryki Subsaharyjskiej wzrost osób urodzonych po początku lat 60. spadł albo stanął w miejscu, w niektórych o około 5 cm od najwyższego poziomu[5].

W ostatnich dekadach najszybciej rosną młodzi Chińczycy: 19-latkowie w Chinach byli w 2019 roku o 8,0 cm wyżsi niż w 1985 roku[1].

Dlaczego jedne narody są wyższe od innych?

U pojedynczego człowieka wzrost w około 80% zależy od odziedziczonych wariantów DNA[7]. Różnice między całymi krajami naukowcy przypisują jednak głównie czynnikom środowiskowym, a nie genom[5].

Za najważniejsze uznają rozwój dziecka przed urodzeniem, który zależy m.in. od wzrostu i odżywienia matki, oraz odżywianie i infekcje w dzieciństwie i okresie dojrzewania[5]. Autorzy pracy w „The Lancet” piszą, że tak różne tempo rośnięcia dzieci w różnych krajach świadczy o różnej jakości odżywiania[3].

Przekonuje o tym tempo zmian. Geny narodu nie mogą się zmienić w ciągu jednego wieku, a Koreanki w tym czasie urosły o ponad 20 cm[5]. Badania rodzin migrantów pokazują też, że przeprowadzka do kraju z lepszym dostępem do jedzenia, opieki zdrowotnej i pracy może wyraźnie zmienić wzrost następnego pokolenia[7].

Wzrost jest więc lustrem warunków życia. Wyżsi ludzie średnio żyją dłużej i rzadziej chorują na serce i mają udar, choć częściej zapadają na niektóre nowotwory[5].

Co średnia narodu mówi o tobie?

Niewiele. Średnia kraju to środek bardzo szerokiego rozkładu i nie przewiduje, ile urośnie konkretna osoba. U ciebie najwięcej zależy od genów odziedziczonych po rodzicach, a rodzeństwo może mieć bardzo różny wzrost[7].

Na środowisko masz jednak pewien wpływ. Dobrze odżywione, zdrowe i aktywne dziecko ma większą szansę wyrosnąć wyżej niż dziecko, które źle się odżywia, często choruje albo nie ma dobrej opieki medycznej[7]. W aplikacji Urośnij sen, jedzenie, woda i ruch są zadaniami w planie dnia, więc łatwiej o nie dbać na co dzień.

Więcej o tym, jak geny i środowisko dzielą się wpływem na wzrost, przeczytasz w tekście od czego zależy wzrost.

Pytania i odpowiedzi

Jaki jest średni wzrost mężczyzny na świecie?

Najnowsze porównywalne dane dotyczą 19-latków: w 2019 roku przeciętny młody mężczyzna na świecie miał 170,8 cm[2].

Jaki jest średni wzrost kobiety na świecie?

Przeciętna 19-latka na świecie miała w 2019 roku 158,6 cm[2].

Który naród jest najwyższy na świecie?

Holendrzy. 19-latkowie w Holandii mają średnio 183,8 cm, a 19-latki 170,4 cm[1]. Tuż za nimi są m.in. Czarnogóra, Estonia, Dania i Islandia[1].

Który naród jest najniższy na świecie?

Wśród chłopców najniżsi są 19-latkowie z Timoru Wschodniego (160,1 cm), a wśród dziewcząt 19-latki z Gwatemali (150,9 cm)[1].

Czy Polacy są wysokim narodem?

Tak, na tle świata. Polscy 19-latkowie zajmują 15. miejsce wśród 200 krajów, a polskie 19-latki 31. miejsce[1].

Źródła

  1. NCD Risk Factor Collaboration: średni wzrost dzieci i młodzieży w 200 krajach, 1985–2019 (dane krajowe do Lancet 2020) ncdrisc.org
  2. NCD Risk Factor Collaboration: średni wzrost dzieci i młodzieży na świecie, 1985–2019 (dane globalne do Lancet 2020) ncdrisc.org
  3. NCD-RisC, Lancet 2020: Height and body-mass index trajectories of school-aged children and adolescents from 1985 to 2019 in 200 countries and territories pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  4. NCD Risk Factor Collaboration: średni wzrost dorosłych według kraju, roczniki 1896–1996 (dane do eLife 2016) ncdrisc.org
  5. NCD Risk Factor Collaboration, eLife 2016: A century of trends in adult human height elifesciences.org
  6. Schönbeck Y. i in., Pediatric Research 2013: The world's tallest nation has stopped growing taller: the height of Dutch children from 1955 to 2009 pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  7. MedlinePlus Genetics (NIH): Is height determined by genetics? medlineplus.gov

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli martwi Cię wzrost Twój albo Twojego dziecka, porozmawiaj z pediatrą lub lekarzem rodzinnym. Zasady, według których piszemy, opisujemy na stronie O nas.