Urośnij Pobierz za darmo

Nauka

Wzrost po pierwszej miesiączce: ile jeszcze się rośnie i od czego to zależy

Po pierwszej miesiączce większość dziewcząt rośnie jeszcze kilka centymetrów, ale wolniej niż wcześniej, bo najszybsze rośnięcie przypada zwykle na czas przed miesiączką[1][2]. Serwisy pediatryczne podają przyrost 2,5–5 cm[1][2], a badania, w których te same dziewczęta mierzono co roku, średnio 6,6–8 cm, z największym przyrostem w pierwszym roku[3][4]. To średnie dla grup: u konkretnej osoby wynik może być wyraźnie mniejszy albo większy[4].

Redakcja Urośnij Aktualizacja: 6 min czytania 9 źródeł

W skrócie

  • Pierwsza miesiączka pojawia się prawie zawsze dopiero wtedy, gdy tempo rośnięcia minęło już swój szczyt[1].
  • KidsHealth i Amerykańska Akademia Pediatrii podają, że po miesiączce przybywa zwykle 2,5–5 cm[1][2], a w badaniach z Chile i Szwecji średni przyrost wyniósł 6,6 i 8,0 cm[3][4].
  • Im wcześniej przyszła pierwsza miesiączka, tym więcej centymetrów zwykle przybywało po niej[3][4].
  • Kobiety z wcześniejszą pierwszą miesiączką są w dorosłości średnio nieco niższe, co pokazało też badanie polskich studentek[6][7].
  • Z tych średnich nie da się obliczyć, ile urośnie konkretna dziewczyna, bo rozrzut między osobami jest bardzo duży[4].

Ile średnio rośnie się po pierwszej miesiączce?

Najkrótsza odpowiedź brzmi: jeszcze kilka centymetrów. Dokładna liczba zależy od tego, kogo pytasz, bo serwisy medyczne dla rodziców i badania naukowe podają różne wartości. Zebraliśmy je w jednej tabeli.

Przyrost wzrostu po pierwszej miesiączce według różnych źródeł
ŹródłoKogo dotyczyIle przybyło po miesiączce
KidsHealth (Nemours)ogólna informacja dla rodzicówzwykle 2,5–5 cm[1]
Amerykańska Akademia Pediatriiogólna informacja dla rodzicówu większości 1–2 cale, czyli ok. 2,5–5 cm, a więcej zdarza się rzadziej[2]
Badanie z Chile (2025)534 dziewczęta mierzone przez 4 lata po miesiączceśrednio 6,6 cm, w tym 3,8 cm w pierwszym roku[3]
Badanie ze Szwecji (2024)793 zdrowe dziewczęta z badania długofalowegośrednio 8,0 cm, od 0,2 do 31,1 cm[4]
Badanie z USA (1996)668 licealistek, które miały już miesiączkętypowo 1,5 cm w pierwszym pełnym roku po miesiączce[5]

Skąd te różnice? Źródła nie tłumaczą tego wprost. Wiadomo tylko, że w Chile i w Szwecji te same dziewczęta mierzono regularnie przez kilka lat[3][4], a serwisy dla rodziców podają krótki, zaokrąglony zakres[1][2].

Najbezpieczniej zapamiętać trzy rzeczy. Po miesiączce rośnie się wolniej niż w czasie skoku wzrostowego[2], najwięcej przybywa w pierwszym roku[3], a różnice między dziewczętami są ogromne[4].

Dlaczego po pierwszej miesiączce rośniesz już wolniej?

Dojrzewanie u dziewcząt ma swoją kolejność. Zwykle zaczyna się od rozwoju piersi, który może ruszyć w dowolnym momencie między 8. a 13. rokiem życia[1]. Tempo rośnięcia osiąga szczyt mniej więcej 2 lata po starcie dojrzewania, średnio w wieku około 12 lat[1].

Według Amerykańskiej Akademii Pediatrii najszybciej rośnie się od pojawienia się zawiązków piersi do mniej więcej pół roku przed pierwszą miesiączką[2]. Sama miesiączka przychodzi u większości dziewcząt w ciągu 2–3 lat od początku rozwoju piersi[2], średnio w wieku około 12,5 roku[1].

Pierwsza miesiączka to więc sygnał, że skok wzrostowy masz już za sobą, a rośnięcie zaczęło zwalniać[2]. Nie znaczy to jednak, że rośnięcie się skończyło. Jak wygląda sam skok i ile wtedy przybywa w ciągu roku, opisujemy w tekście skok wzrostowy.

W Polsce wiek pierwszej miesiączki jest podobny. W badaniu, w którym 243 dziewczęta w wieku 10–16 lat mierzono wielokrotnie przez kilka lat, pierwsza miesiączka pojawiała się średnio w wieku około 12,6 roku, najwcześniej w wieku 9,9, a najpóźniej 16,2 roku[8].

Od czego zależy, ile jeszcze urośniesz po miesiączce?

Badania wskazują kilka czynników, które razem tłumaczą, dlaczego dwie koleżanki z klasy mogą po miesiączce urosnąć zupełnie inaczej:

  • Wiek pierwszej miesiączki. W Chile dziewczęta, które dostały miesiączkę przed 11. rokiem życia, urosły po niej średnio 8,2 cm, a te z miesiączką po 13. roku życia 4,4 cm[3]. W Szwecji przyrost również malał wraz z późniejszym wiekiem miesiączki[4].
  • Moment dojrzewania, w którym przychodzi miesiączka. W badaniu szwedzkim pierwsza miesiączka przypadała średnio na chwilę, gdy dziewczęta miały za sobą około 72% wzrastania związanego z dojrzewaniem, ale u poszczególnych osób ten moment wyraźnie się różnił[4].
  • Wzrost i masa ciała w dzieciństwie oraz wzrost rodziców. Te cechy wiązały się z wiekiem pierwszej miesiączki u szwedzkich dziewcząt[4]. W badaniu polskim dziewczęta z wyższym BMI miały wcześniej zarówno pierwszą miesiączkę, jak i szczyt tempa wzrastania[8].
  • Zwykła zmienność między ludźmi. W Szwecji przyrost po miesiączce wahał się od 0,2 do 31,1 cm[4]. Autorzy zwracają uwagę, że tak duży rozrzut był dotąd rzadko opisywany[4].

Wniosek jest prosty: ta sama data pierwszej miesiączki może u jednej dziewczyny oznaczać jeszcze sporo rośnięcia, a u drugiej prawie jego koniec. Dlatego lepiej porównywać się z własnymi pomiarami niż z koleżankami.

Wcześniejsza miesiączka, więcej centymetrów po niej. Czy to znaczy, że będziesz wyższa?

Nie. To jeden z bardziej zaskakujących wyników badań. Dziewczęta z wcześniejszą miesiączką rosną po niej więcej[3][4], a mimo to w dorosłości są zwykle nieco niższe od rówieśniczek z późniejszą miesiączką[6][7].

W europejskim badaniu EPIC, które objęło 286 205 kobiet z dziewięciu krajów, kobiety z wcześniejszą pierwszą miesiączką osiągały w dorosłości średnio niższy wzrost niż te z późniejszą[6]. Różnica była jednak niewielka, liczona w ułamkach centymetra na każdy rok różnicy w wieku miesiączki[6].

Podobny wynik dało badanie 1257 polskich studentek w wieku 19–25 lat. Najniższe były kobiety, które miały pierwszą miesiączkę przed 12. rokiem życia, a najwyższe te, które dostały ją po 14. roku życia, także po uwzględnieniu wzrostu rodziców i warunków materialnych rodziny[7]. Różnica wynikała z długości nóg, a nie tułowia[7].

Te zależności opisują średnie w dużych grupach. Nie pozwalają przewidzieć wzrostu konkretnej osoby, a wiek pierwszej miesiączki to tylko jeden z wielu czynników, obok genów, odżywienia i zdrowia.

Jak długo trwa rośnięcie po pierwszej miesiączce?

Najwięcej dzieje się zwykle w pierwszym roku. W Chile dziewczęta urosły w tym czasie średnio 3,8 cm, czyli ponad połowę całego przyrostu z czterech lat po miesiączce[3].

Potem tempo wyraźnie spada, ale u wielu dziewcząt nie od razu do zera. W amerykańskim badaniu licealistek co najmniej 1 cm na rok rosło jeszcze 64% dziewcząt rok po pierwszej miesiączce i 31% dwa lata po niej[5]. Bardzo czułe pomiary wysokości kolana pokazały u części z nich drobny przyrost nawet ponad 5 lat po miesiączce, ale chodziło o milimetry, a nie o centymetry całego wzrostu[5].

Jeśli chcesz wiedzieć, czy jeszcze rośniesz, mierz się co kilka miesięcy, rano i zawsze w ten sam sposób. Instrukcję krok po kroku znajdziesz w tekście jak zmierzyć wzrost w domu. Gdy wynik przez dłuższy czas stoi w miejscu, rośnięcie najpewniej dobiega końca, o czym piszemy szerzej w tekście do kiedy się rośnie.

W ostatnich latach rośnięcia przydają się zwykłe nawyki: regularny sen, pełne posiłki i codzienny ruch. W aplikacji Urośnij są one zadaniami w planie dnia, razem z wodą i rozciąganiem, co ułatwia ich pilnowanie. Nie wydłuży to kości ponad to, na co pozwalają geny.

Kiedy do lekarza?

Porozmawiaj z pediatrą, jeśli:

  • pierwsze oznaki dojrzewania pojawiły się przed 8. rokiem życia[2],
  • masz 13 lat i nie widać jeszcze żadnych zmian związanych z dojrzewaniem[2],
  • masz 15 lat, a pierwszej miesiączki wciąż nie było[9],
  • od pierwszej miesiączki minęły ponad 2 lata, a cykle nadal są nieregularne, czyli nie wypadają mniej więcej co 4–5 tygodni[9],
  • martwisz się swoim wzrostem albo tym, że rośniesz dużo wolniej niż wcześniej.

Lekarz zmierzy cię, porówna wynik z siatką centylową i w razie potrzeby zleci badanie wieku kostnego, które pokazuje, jak dojrzały jest szkielet. To pewniejsza wskazówka niż jakiekolwiek obliczenia oparte na wieku pierwszej miesiączki.

Pytania i odpowiedzi

Ile cm rośnie się po pierwszej miesiączce?

Zwykle kilka. Serwisy pediatryczne podają 2,5–5 cm[1][2], a badania z kilkuletnimi pomiarami średnio 6,6 cm w Chile i 8,0 cm w Szwecji[3][4]. U pojedynczych dziewcząt bywa to dużo mniej albo dużo więcej[4].

Czy po pierwszej miesiączce można urosnąć 10 cm?

U części dziewcząt tak, częściej przy wczesnej miesiączce: w Szwecji przyrost wahał się od 0,2 do 31,1 cm[4]. To jednak nie jest typowa wartość, bo średnie z badań wynoszą 6,6–8 cm[3][4].

Czy da się obliczyć, ile jeszcze urosnę?

Nie na podstawie samego wieku miesiączki. Średnie z badań dotyczą dużych grup, a różnice między dziewczętami są bardzo duże[4]. Jeśli to dla ciebie ważne, porozmawiaj z lekarzem, który oceni twoje pomiary i przebieg dojrzewania.

W jakim wieku pojawia się pierwsza miesiączka?

Najczęściej około 12. roku życia, choć bywa, że kilka lat wcześniej albo później[9]. W polskim badaniu średni wiek wyniósł około 12,6 roku[8].

Czy jak później dostanę miesiączkę, to będę wyższa?

W dużych badaniach kobiety z późniejszą pierwszą miesiączką były w dorosłości średnio nieco wyższe[6][7]. Różnice są jednak małe i nie pozwalają przewidzieć wzrostu konkretnej osoby.

Źródła

  1. Nemours KidsHealth: Normal Growth for 6- to 12-Year-Olds kidshealth.org
  2. HealthyChildren.org (AAP): Physical Development in Girls: What to Expect During Puberty healthychildren.org
  3. Gaete X. i in., Hormone Research in Paediatrics 2025: Post-Menarcheal Growth Patterns in a Contemporary Cohort of Latino Girls pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  4. Gårdstedt-Berghog J. i in., Frontiers in Pediatrics 2024: Timing of menarche and pubertal growth patterns using the QEPS growth model pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  5. Cronk C. E. i in., American Journal of Human Biology 1996: Growth of postmenarcheal girls from three ethnic groups pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  6. Onland-Moret N. C. i in., American Journal of Epidemiology 2005: Age at menarche in relation to adult height: the EPIC study pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  7. Żurawiecka M., Wronka I., Anthropologischer Anzeiger 2022: Association of age at menarche with adult height and sitting height in young Polish females pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  8. Durda-Masny M. i in., Anthropologischer Anzeiger 2019: BMI at menarche and timing of growth spurt and puberty in Polish girls - longitudinal study pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  9. Nemours KidsHealth: All About Periods (Menstruation) (for Teens) kidshealth.org

Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje porady lekarza. Jeśli martwi Cię wzrost Twój albo Twojego dziecka, porozmawiaj z pediatrą lub lekarzem rodzinnym. Zasady, według których piszemy, opisujemy na stronie O nas.